T.R.O.Y.

Vígvöllurinn Steinahlíð

Ég las um daginn grein í Los Angeles Times að drengir á aldrinum 18 - 22 ára væru að mælast með minna testosterón í dag miðað við sama aldurshóp fyrir tvemur áratugum síðan. Í fyrstu hugsaði ég hverjum væri ekki sama um svona mælingar, afhverju menn væru eiginlega að mæla þetta og hversvegna. Hvaða gaur ákvað að mæla þetta áruð 1986 bara til að bera saman eftir 20 ár.

Eftir þennan þankagang fór ég samt að hugsa, afhverju gæti það verið að drengir séu að mælast með minna testosterón nú til dags? Teknar voru fram tvær megin ástæður í greininni. Þær voru að nú væri minna um reykingar og að drengir nú til dags alast upp meira og meira án föðurs. Margt hef ég heyrt slæmt um reykingar, en að þær hafi bein áhrif karlmennsku hef ég aldrei heyrt. Að drengur skuli alast upp aðeins með móður sinni gæti alveg skilað sér í efnafræðilegum hvötum sem draga úr testósterón framleiðslu. Hinsvegar tók ég þessari grein með fyrirvara og setti hana í sama flokk og grein númer 1000 um hátæknilest úr Lifandi Vísindi.

Ég kemst samt ekki hjá því að trúa því að drengir nú til dags séu að tapa karlmennskunni. Metróbyltingin ógurlega fyrir nokkrum árum sem tröllreið öllu voru fyrstu merki um það. Bleikar skyrtur og strákar sem nota andlitskrem eru ekki svipur á sjón miðað við heldri og eldri menn seinni ára. Í staðinn fyrir Marlon Brando í Street Car Named Desire og Steve McQueen í Bullit höfum við Ashton Kutcher í Just Married og eitthvað hyski í The OC.
En nóg um þetta, þar sem ég sat þarna fór ég að hugsa um æskuárin sem ég man eftir og hvernig þau gætu hafa mótað mig sem mann með minna testoserón en Fjölnismennirnir.

Ég man þegar ég var lítill strákur í Vogaskóla þá var það aðalmálið hjá öllum strákum að horfa á bannaðar myndir. Það var ekkert jafn spennandi að horfa á spennumyndir sem voru bannaðar. Þegar einhver okkar sá bannaða mynd voru alltaf tvær spurningarnar efst á listanum:

• Hvernig deyr aðalvondi
• Hvernig deyr næstaðalvondi

Málið var ekki hvort myndin væri góð, enda vorum við svo ungir að við gátum ekki greint muninn, málið var hvað það væri mikið blóð, miklar sprengingar eða margar byssur. Reyndar held ég að þetta hafa byrjað mun fyrr en þegar ég settist í 4.Þ.Þ í Vogaskóla. Fyrsta minning mín um löngun að sjá bannaðar myndir var þegar Björn Halldór bekkjarfélagi minn í Ísakskóla mætti með barmmerki í skólann. Á þessu barmmerki var mynd af erni. Þessi örn var sami örninn og er á húddinu á bílnum hans Axels í Sódómu Reykjavík. Björn Halldór var búinn að sjá Sódómu. Það var geggjað. Sódóma var bönnuð innan tólf og var ennþá í bíó. Alveg brjálað.
Ég man líka eftir því þegar ég var í afmæli hjá Árna Tómasi, sem var í sama bekk, þá töluðum við mikið um myndina The Blob. Auðvitað var flottasta atriðið þegar þetta risastóra marglyttufyribæri át handlegginn á einhverjum gaur. Alveg geggjað.
Svona gekk þetta ár eftir ár og ég held að þetta sé ekki ennþá búið. Í Vogaskóla komst maður að því að eiga eldri bróður var eins og að eiga lykil að bönnuðum myndum. Jóhann Ari kynnti mig fyrir myndum eins og Tveir á Toppnum (Lethal Weapon), Á Tæpasta Vaði (Die Hard), Hundalíf(K-9, klassík með Jim Belushi) og Ofurhermenn (Universal Soldier). Eina skilyrðið var að maður varð að halda fyrir augun þegar ógeðslegustu atriðin voru. Þá sat maður, samanhnipruð spennukúla í sófanum, með höndina fyrir augun og spurði á fullu: "Er það búið? Er það búið?". En auðvitað fékk maður alltaf að sjá hvernig aðalvondi dó. Málið var líka að aðalvondi dó aldrei einfaldlega, hann var aldrei bara handtekinn, rotaður eða jafnvel skotinn. Hann var alltaf kraminn af fljúgandi slökkviliðsbíl, lenti í málmpressu, drakk úr vitlausum bikar og bráðnaði, var hennt fram af Nakatomi turni eða skotinn, brenndur, stunginn og svo hent fram af byggingu.
Síðan sá maður líka fullt af myndum heima hjá vinunum þar sem mamma og pabbi gátu aldrei fylgst með manni. Ég man ennþá eftir því þegar mamma keyrði mig og Smára upp í Mosfellsbæ til að leika við fyrrverandi bekkjarfélaga okkar hann Egil. Við sögðumst ætla í fóbolta, auðvitað horfðum við bara á Hard Target með Van Damme. Ég gleymi aldrei hvað mér fannst boginn svalur.
Síðan var líka Davíð. Davíð var og er strákur sem á heima í Gnoðarvoginum. Pabbi hans átti sjoppu. Þar með hafði Davíð aðgang að óendanlegum brunni af bönnuðum myndum og nammi. Hann átti líka heilt vopnabúr af dótabyssum, gull fyrir dreng sem fékk engar dótabyssu frá foreldrum (bara afa), og alla G.I. Joe kallana. Dabbi sat á fjársjóði. Rúsínan í pylsuendanum var sú að eftir að við horfðum á bannaðar myndir fórum við ofar í Gnoðarvoginn og fengum ís frá pabba hennar Þóreyjar sem keyrði trukk fyrir Emmessís. Algjört gull.
Gjörsamlega sykuróðir fórum við loks út að leika, reyndum að endurvekja myndirnar ýmist í kjallaranum heima hjá mér eða í Steinahlíðinni. Í bernsku áttu ég og Jóhann báðir herbergi á efstu hæðinni heima á Langholtsveginum. Það leiddi til þess að kjallarinn, þá teppalagður og fínt bólstraður, varð að allsherjar leik og stríðsvelli, kallaður hasarherbergið. Þar var oft raðað dýnum á gólf og farið í Hver Deyr Flottast eða bara byssó. Þar voru lifnaviðpillur í stöðugri notkun. Síðan kom Jóhann með vinum sínum, tók rafmagnið af kjallaranum og fokkaðist í okkur.

Steinahlíðin var annað mál. Ég man eftir því að í kjallaranum heima hjá Dabba átti strákur heima sem hét Jóhannes. Kallaðir Jói Pass. Út af það rímar við rass. Jói Spói Skítarass. Jói Pass var í bekk með Jóhanni Ara.{ Jói Pass átti einmitt geggjaða framtíðar mynd þar sem bófarnir skutu eltikúlum}. Þegar ég var í 4. bekk þá var Jóhann í 8. bekk, nýfermdur og snarbrjálaður leikandi Emil í Kattholti út um allt. Allavega. Jói Pass, Jóhann og fullt af öðrum gaurum í 8. bekkjunum skipulögðu túttubyssu stríð í Steinahlíðinni í eitt skipti. Ég man ekki hvort það var við bekki í Langholtskóla eða hvort 8. bekkirnir voru að stríða sín á milli. Ég man bara að ég, Dabbi, Ari Jóns og að ég held Smári, allir í 4. bekk, fengum að vera í liðinu hans Jóhanns. Þetta var snilld. Strákarnir í 8. bekk sáu um að redda efni í byssurnar. Hallur Massi í Barðavoginum sá um að redda rafmagnsrörum, Hallur Hallson reddaði húsasmiðjulímbandi frá pabba sínum og allir klipptu túttur af uppþvottahönskum heimilisins. Síðan var haldið í Steinahlíðina. Jóhann neyddi okkur 4. bekkingana til að vera með skíðagleraugu því mamma myndi drepa hann ef ég hefði fengið rifsber í augað. Síðan hófst stríðið. Hlaupið var út um allt og reynt að skjóta stóru gaurana, ekki hitti maður mikið, sérstaklega þar sem ég heimtaði að Jóhann útvegaði mér standbyssu. Mikil tilraunastarfsemi var í gangi með hönnun ýmissa byssna. Auk margfrægrar standbyssu sem varð mér að falli var hönnuð tvíhleypa (eitt rör tvær túttur), og vélbyssa(mörg rör saman með mörgum túttum).
Vegna stærðar okkar ákváðum við minni drengirnir bara að uppnefna stóru gaurana, pirra þá og reyna svo að hlaupa áður en maður fékk skot á sig. Best man ég eftir því þegar við uppnefndum Björgólf Takefusa, hann var í hinu liðinu. Hlaupið var að honum og öskrað: Bjöggi Tekur Fúsa! Eftir hlaupin, náði hann okkur, sagði okkur að hætta og hótaði að skjóta í skíðagleraugun. Þá var bara öskrað: Dóra Tekur Fúsa! Blamm, ónýt skíðaglerugu og kvíði fyrir fótbolta í frímínútum.

Síðan þegar við færðumst upp um bekki fórum við að finna okkar eigin grand áætlanir. Ég man tildæmis eftir því þegar ég, Ari og Óskar kokkuðum upp heimsins stærstu lyftiduft sprengju sem fundin hefur upp. Hún var sett á tröppurnar hjá Önnu Elsu sem átti heima á Langholtsveginum og bjöllunni hringt. Síðan horfðum við á þegar pabbi hennar opnaði akkurat þegar sprengjan sprakk. Þá var ekki lengi gert að fara garðaleiðina sem var búið að skipuleggja. Sú leið náði alveg frá Barðavogi og upp í Karfavog. Hún var oft notuð til að flýja frá ýmsu.
Vetrartími var svo kapituli út af fyrir sig. Kaffæringar, húfuþjófnaður, snjór innanhúss og ýmis brögð voru notuð. Flugelda lét ég samt vera. Ómar Ragnarson eyðilagði mig með einhverju fræðslumyndbandi.

Svo kom að því að maður var sendur út af höfuðborgarsvæðinu. Á hverju sumri fór ég til Sauðárkróks í um það bil tvær vikur í minnsta lagi til að hanga með ömmu og afa. Þar var tíma vel varið fyrir ungan mann. Ég og Jóhann fengum aldrei dótabyssur frá mömmu og pabba. Þeim fannst það ekki viðeigandi. Afa fannst hinsvegar ómögulegt að við ættum engar dótabyssur. Frægt er það þegar Jóhann fór með Afa í Kringluna, fékk risastórann dótariffill og hvellettur, fór út á svalir í íbúðinni í Ofanleiti og truflaði útsendingar hjá RÚV í heilan dag.
Sauðárkrókur breyttist í risastóra vopnaverksmiðju á sumrin. Við norður enda Skagfirðingabrautar átti Afi hús sem var kallað Kattholt. Það var að mestu leiti leigt út, en að bakatil var geymsla og kjallari þar sem hann geymdi verfærin sín og allskonar dót sem hann var að geyma. Þar mátti finna gamlar saumavélar frá miðbiki 20. aldar, síldarpeninga, trissur til að síga í Drangey, timbur og marg annað merkilegt. Timbrið var notað til að smíða byssur. Ég og afi kokkuðum eitt sumarið upp þessa fínu skammbyssu sem á voru tvö göt. Í götin voru sett gömul plastskrúfstykki sem þjónuðu hlutverki skothylkja. Þegar ég var búinn að "skjóta" úr byssunni þurfti ég alltaf að hlaða aftur með skrúfstykkjum. Amma var lengi að þrífa upp stykkin út um allt húsið, enda drap ég Jóhann oft með þessari byssu.

Ég veit ekki alveg hvernig þessi pistill tengist testosterón umræðunni en mér finnst einhvernveginn eins og svona dót sé ekki lengur í gangi hjá strákum. Núna horfa allir bara á einhverja sjónvarpsþætti sem eru sýndir á miðjum dögum og ekkert mál að komast í. Kannski er testosterón ekkert búið að minnka, kannski er maður bara búinn að eldast. Ég mun samt aldrei skilja það þegar ég sé fólk með typpi horfandi á The OC.

Annar gengur skólin vel, foreldrarnir mæta á svæðið á laugardaginn og þakkargjörðahlé í næstu viku. Svo er bara mánuður í heimferð.

Seinna,
Friðrik